درس ششم 🔊
متن - هنرهای ایرانی 🔊
هنر مجموعهای از آثار ساختهشده توسط انسان است که برای اثرگذاری بر عواطف، احساسات و هوش انسان و یا انتقال یک معنا یا مفهوم خلق میشود. 🔊 هنر را میتوانيم به هفت نوع تقسیم کنیم: 🔊۱- معماری؛ 🔊 ۲- هنرهای دستی؛ مانند مجسمهسازی، شیشهگری، فرشبافی؛ 🔊 ۳- هنرهای ترسیمی؛ مانند نقّاشی، خطّاطی؛ 🔊 ۴- ادبیات؛ 🔊 ۵- موسیقی؛ 🔊 ۶- هنرهای جسمانی؛ مانند ورزش؛ 🔊 ۷- هنرهای نمایشی؛ مانند سینما و تئاتر. 🔊
ایران کشوری است که انواع هنرهای آن در جهان مشهور است. 🔊 به اختصار هر یک از هنرهای هفتگانه را در ایران بررسی میکنیم: 🔊
۱- معماری: 🔊 قدمت هنر معماری در ایران به حدود ۷۰۰۰ سال قبل برمیگردد. 🔊 چغازنبیل، تخت جمشید، آرامگاه کوروش از نمونههای معماری ایران قبل از اسلام است. 🔊 مسجد جامع اصفهان و مسجد گوهر شاد حرم امام رضا -ع- از نمونههای معماری پس از اسلام است. 🔊
۲- هنرهای دستی: 🔊ایران در طول تاريخ محلّ زندگی اقوام گوناگونی بودهاست و هر یک از این اقوام هنرهای دستی خاصی داشتهاند؛ 🔊 اما یکی از هنرهای دستی عمومی ایرانیان فرشبافی بودهاست. 🔊 فرشهای ایرانی در زیبایی و استحکام در جهان بینظیر است. 🔊 هنر شیشهگری نیز در ایران به دوران اشکانیان در قبل از اسلام بازمیگردد. 🔊 پس از اسلام این هنر در ایران توسعهی زیادی یافت. 🔊 اوج شیشهگری در ایران در دوران صفویه و قاجاریه میباشد. 🔊
۳- هنرهای ترسیمی: 🔊این هنر نیز در ایران قدمت طولانی دارد. 🔊 سابقهی نقّاشی درایرن به حدود ۱۰۰۰ سال قبل در دوران غارنشینی برمیگردد که نقّاشیهایی از تصویر حیوانات بر روی دیوارهای غارهای استان لرستان وجود دارد. 🔊 پس از اسلام در دورهی مغولان و صفویه نقّاشی ایران پیشرفت زیادی کرد. 🔊 در دورهی معاصر کمالالملک و محمود فرشچیان از نقاشان معروف ایرانی هستند که آثارشان شهرت جهانی دارد. 🔊 هنر خطاطی نیز در ایران توسعه
و پیشرفت زیادی یافته است. 🔊 ایرانیان از آغاز علاقهی فراوانی به زیبا نوشتن داشتند. 🔊 اوج هنر ایرانیان در خطاطی را باید در خط نستعلیق جست. 🔊 این خط را که ایرانیان ابداع کردهاند، زیباترین خط اسلامی است و به عروس خطهای اسلامی مشهور است. 🔊 میرعلی تبریزی (۸۵۰ ه.ق.) و میرعماد حسنی (۱۰۲۴ ه.ق.) 🔊 از معروفترین خطاطان ایرانی هستند. 🔊
۴- ادبیات: 🔊ادبیات را به دو بخش شعر و نثر تقسیم میکنيم. 🔊 بسیاری از مردم جهان ایران را به واسطهی ادبیاتش و شاعران و نویسندگانش میشناسند. 🔊 در ادبیات فارسی انواع موضوعها وجود دارد؛ 🔊 به عنوان مثال نوع شعر حماسی که دربارهی قهرمانیها و پیروزیها و شکستهای مردم ایران است. 🔊 فردوسی، شاعر شاهنامه، بزرگترین شاعر حماسی است. 🔊 نوع دیگر شعر عرفانی است که دربارهی رابطهی انسان و خدا و چگونگی بازگشت انسان به خداوند میباشد. 🔊 عطار، شاعر کتاب منطقالطیر، مولوی، شاعر کتاب مثنوی معنوی و حافظ از شاعران برجستهی اين نوع ادبی هستند. 🔊 ادبیات تعلیمی نوع دیگر ادبیات فارسی است که دربارهی روش صحیح زندگی کردن است. 🔊 سعدی، نویسندهی گلستان و شاعر بوستان و پروین اعتصامی از شاعران معروف اين نوع ادبی هستند. 🔊 بعضی از شاعران معاصر ایران نیز اشعار بسیار زیبایی دارند؛ 🔊 شاعرانی مانند محمد تقی بهار، نیمایوشیج، مهدی اخوان ثالث و سهراب سپهری. 🔊
۵- موسیقی: 🔊ایرانیان از دورهی باستان به موسیقی علاقهی زیادی داشتهاند و بعضی از سازهای موسیقی مانند سرنا و سنتور را نیز ابداع کردهاند. 🔊 بسیاری از شاعران ایرانی مانند رودکی هنر موسیقی را نیز میدانستهاند. 🔊 در دورهی معاصر نیز موسیقی ایرانی را با هنرمندانی همچون محمدرضا شجریان، شهرام ناظری و پرویز مشکاتیان میشناسند. 🔊
۶- هنرهای جسمانی: 🔊ورزش از قدیم بخشی از زندگی ایرانیان بودهاست. 🔊 هرودوت، مورّخ بزرگ یونانی میگوید 🔊 ایرانیان به فرزندانشان سه چیز را آموزش میدهند: 🔊 تیراندازی، اسبسواری و راستگویی. 🔊 ورزشهای چوگان و کشتی از ورزشهای باستانی ایرانیان است. 🔊 امروزه ایران در انواع ورزشها خصوصاً کشتی، وزنهبرداری، تکواندو، والیبال و فوتسال جزو کشورهای برتر جهان است. 🔊
۷ هنرهای نمایشی: 🔊در حدود سال ۲۵۳ ه.ق. ایرانیان در روز عاشورا مراسمی داشتهاند به نام تعزیهخوانی. 🔊 در این مراسم بازیگرانی واقعهی کربلا و شهادت امام حسین -ع -را به نمایش درمیآورند. 🔊 این مراسم با هنر تئاتر قابل مقایسه است. 🔊 سینما نیز از سال ۱۳۰۸ ه.ش. در ایران توسعه یافت. 🔊 امروزه ایران یکی از کشورهایی است که فیلمهای فراوانی تولید میکند. 🔊 بعضی از کارگردانان معروف ایرانی عبارتند از: علی حاتمی، عباس کیارستمی، مجید مجیدی، داریوش مهرجویی و اصغر فرهادی. 🔊 اصغر فرهادی در سال ۲۰۱۱ توانست با فیلم «جدایی نادر از سیمین» جایزهی اسکار را به دست آورد. 🔊
با بررسی تاریخ هنر و انواع آن در ایران به روشنی متوجه میشویم که هنر و توجه به آن بخشی از زندگی ایرانیان در طول تاریخ بوده است و ایشان ضمن بهرهگیری از هنرهای اقوام دیگر، خودشان در ابداع بعضی از هنرها و توسعهی آن نقش و تأثیر مهمّیداشتهاند. 🔊