درس سوم 🔊

متن - پرفسور حسابی پدر علم فیزیک ایران 🔊

 

محمود مانند همیشه قبل از آن که از مدرسه به خانه برود به کنار صخره‌الروشه رفته‌بود و با تفکر به آن نگاه می‌کرد که چگونه جریان آب توانسته‌است، دل صخره‌ی سنگی را سوراخ کند و مسیر و راهش را باز کند 🔊 «آیا قدرت من از آب کم‌تر است؟ 🔊 آیا مشکلات من از این صخره‌ی سنگی بزرگ‌تر و سخت‌تر هستند؟ 🔊 البتّه که نه! 🔊 پس چه چیزی عامل موفقیّت آب و سوراخ‌شدن صخره‌ی سنگی شده؟ 🔊 پشت‌کار و صبر. 🔊 بله من هم مثل آب دریا با پشت‌کار و استقامتم، در برابر مشکلات. 🔊 می‌توانم از سدّ آن‌ها عبور کنم و به موفقیّت برسم و انسان مفیدی برای کشورم و همه‌ی مردم جهان بشوم». 🔊

پرفسور محمود حسابی، پدر علم فیزیک ایران و مرد علمی جهان (در سال ۱۹۹۰ م.) در سال ۱۳۸۱ خورشیدی (۱۹۰۲ م) در شهر تهران به دنیا آمد. 🔊 چهار ساله بود که به همراه پدر و مادر و برادر بزرگ‌ترش به بیروت مسافرت کرد. 🔊 پدر او معزالسلطنه سفیر ایران در بیروت شده‌بود. 🔊 یک سال بعد پدرش با بی‌رحمی خانواده‌اش را در بیروت ترک کرد و مادرش گوهرشاد خانم با مشکلات زیاد پسرانش را بزرگ و تربیت کرد. 🔊 محمود در این دوران سختی‌های بسیار زیادی را تحمّل کرد؛ 🔊 اما به کمک مادر فرهیخته‌اش توانست دوران تحصیلی‌اش را با معدل عالی، تمام کند و وارد دانش‌گاه آمریکایی بیروت شود. 🔊 محمود در این دانش‌گاه به عنوان دانش‌جوی ممتاز، فارغ‌التحصیل شد و در سال ۱۳۰۳ (۱۹۲۴ م.) پس از ۱۸ سال زندگی و تعلیم در لبنان برای ادامه‌ی تحصیل به فرانسه رفت. 🔊 محمود حسابی در رشته‌های مختلف علمی در لبنان و فرانسه تحصیل کرد؛ 🔊 رشته‌هایی مانند ادبیات عرب، ادبیات انگلیسی، مهندسی راه و ساختمان، پزشکی، زیست‌شناسی، مهندسی برق، ستاره‌شناسی، ریاضیات؛ 🔊اما در نهایت رشته‌ی مورد علاقه‌اش را پیدا کرد: 🔊فیزیک. 🔊 دکتر حسابی با نمره‌ی عالی توانست دکترای فیزیکش را از دانش‌گاه سوربن فرانسه بگیرد. 🔊

همه‌ی استادان فیزیک کشور فرانسه متوجه استعداد و نبوغ محمود شده‌بودند و آینده‌ی روشنی را برای او پیش‌بینی می‌کردند. 🔊 این پیش‌بینی به سرعت محقّق شد و محمود توانست به عنوان دانش‌جو و دست‌یار آلبرت اینشتین فیزیک‌دان مشهور جهان، انتخاب بشود و به آمریکا مسافرت بکند. 🔊 محمود در زمان کوتاه اقامتش در آمریکا توانست از اینشتین دانش‌های زیادی را یاد بگیرد. 🔊

علی‌رغم آن‌که رئیسان دانش‌گاه‌های مشهور آمریکا از پرفسور حسابی دعوت می‌کردند که در دانش‌گاه‌هایشان تدریس کند و در آمریکا بماند، 🔊 اما حسابی که عشق به پیش‌رفت و توسعه‌ی وطن را در سر داشت به ایران برگشت تا برای کشورش مفید باشد. 🔊 وی از آغاز ورودش به کشور تا زمان مرگش خدمات بسیار مفیدی را انجام داد. 🔊 بعضی از خدمات دکتر حسابی عبارت است#بودن# از: تأسیس سازمان انرژی اتمی ایران، 🔊 تأسیس دانش‌کده‌ی فنی و علوم دانش‌گاه تهران، 🔊 تأسیس مرکز تربیّت معلم، 🔊 تأسیس اولین مرکز ستاره‌شناسی نوین ایران، 🔊 تأسیس اولین ایست‌گاه هواشناسی ايران و تألیف کتاب‌های فیزیک مدرسه‌ها. 🔊

دکتر حسابی انسانی متواضع، صبور، کم‌حرف متفکر، آرام و خوش‌اخلاق بود که دائمأً تلاش می‌کرد چیزهای جدید یاد بگیرد. 🔊 او حافظ قرآن و اشعار حافظ شیرازی بود و به ادبیات فارسی و عربی تسلط داشت؛ 🔊 زبان‌های متعدّدی مانند عربی، فرانسوی، انگلیسی و آلمانی را نیز می‌دانست. 🔊 هم‌چنین وی از موسیقی سنتی ایران و غرب آگاه بود. 🔊 در ورزش و خصوصاً شنا نیز توانسته‌بود موفقیّت‌هایی را کسب کند. 🔊

سرانجام اين استاد نابغه پس از‎ ٩۰‏ سال زندگی سودمند در یکی از بیمارستان‌های کشور سوییس درگذشت و بنا به وصیّتش بدنش را در زادگاه پدری‌‌اش شهر تفرش در مرکز ایران به خاک سپردند. 🔊

 

اطرافیان استاد آخرین لحظه‌های عمرش را این‌گونه روایت کرده‌اند: 🔊 پزشکان از ادامه‌ی زندگی استاد ناامید شده‌بودند و منتظر بودند تا ساعتی دیگر قلبش بایستد. 🔊 استاد نیز از رفتار دیگران متوجه این موضوع شده‌بود؛ 🔊 اما مثل همیشه آرام بود. 🔊 از پرستاری خواست که کتاب کنار تختش را به او بدهد. 🔊 با دقت همیشگی‌اش کتاب را خواند. 🔊 پس از ساعتی استاد برای هميشه این دنیا را ترک کرده بود. 🔊