درس چهارم 🔊
متن - آداب و رسوم مردم ایران 🔊
ایران کشوری است باستانی و وسیع که دارای آداب و رسوم قدیمی و متنوعی است. 🔊 آداب و رسوم مردم ایران را در دو بُعد جغرافیایی و تاریخی میتوانيم بررسی کنیم: 🔊از بُعد جفرافیایی آداب و رسوم به دو نوع تقسیم میشود: 🔊۱- آداب و رسوم ملّی 🔊 ۲- آداب و رسوم محلّی: 🔊
۱- آداب و رسوم ملّی: 🔊مقصود از آداب و رسوم ملّی، آداب و رسومی است که در سرتاسر ایران و حتّی فراتر از مرزهای ایران وجود دارد. 🔊 مانند «عید نوروز». 🔊 عید نوروز، جشن آغاز سال جدید ایرانیان است که از ۳۰۰۰ سال قبل در ایران برگزار میشود و امروزه حدود سیصد میلیون نفر در جهان آن را برگزار میکنند. 🔊 عید نوروز برابر است با آغاز فصل بهار (اول فروردین / ۲۱ مارس) و کلمهی نوروز (نو + روز) یعنی روز نو و جدید. 🔊 در عید نوروز مردم ایران به دیدوبازدید همدیگر میروند. 🔊 ابتدا کوچکترهای خانواده به دیدن بزرگترها میروند و بزرگترها به کوچکترها عیدی میدهند که معمولاً اسکناسهای نو است. 🔊 همچنین در لحظهی آغاز سال نو که به «لحظهی سال تحویل، مشهور است، اعضای خانواده در کنار سفرهی هفتسین مینشینند و دعای تحویل سال را میخوانند. 🔊 سفرهی هفتسین شامل هفت شیءای است که با حرف سین شروع میشود: 🔊 ۱ - سکّه، ۲- سماق، ۳- سَمَنو، ۴- سیب سرخ، ۵- سبزه، ۶- سیر، ۷- سنجد. 🔊
به این هفت شی، اشیاء دیگری که با حرف سین شروع میشود نیز اضافه میکنند؛ مانند سرکه، ساعت، گل سنبل و نیز قرآنمجید. 🔊 دیوان اشعار حافظ، آینه، ماهی قرمز، تخممرغهای رنگشده، شمع، شمعدان، میوه، شیرینی و آجیل. 🔊 هر یک از اين اشیاء رمز و نمادی از یک مفهوم است؛ 🔊 مثلا سبزه، نماد تولّد دوباره، 🔊 سیب، سلامت و زیبایی و سکّه، ثروت. 🔊 ایرانیان معمولاً سفرهی هفتسین را سیزده روز حفظ میکنند و در روز سیزده فروردین آن سفره را جمع میکنند و سبزهی آن را به طبیعت میبرند و آن روز را در طبیعت سپری میکنند. 🔊 بعضی از آداب و رسوم ملّی دیگر عبارت است از: 🔊«شب چله» و «خانهتکانی». 🔊
۲- آداب و رسوم محلّی: 🔊 کشور ایران از اقوام متعدّدی تشکیل شدهاست و هر یک از اين اقوام نیز آداب و رسوم مخصوصی دارند. 🔊 به عنوان مثال مراسم ازدواج اقوام گوناگون ایران تاحدودی با همدیگر متفاوت است و یا نوع پوشش و لباس آنها و حتّی نوع غذاهایی که میخورند. 🔊
از نظر زمانی نیز آداب و رسوم مردم ایران را به دو بخش تقسیم میکنيم: 🔊۱-آداب و رسوم باستانی، 🔊 ۲- آداب و رسوم اسلامی. 🔊
۱- آداب و رسوم باستانی شامل مراسم، عیدها و رفتارهایی است که یادگار دورهی قبل از اسلام است: 🔊 مانند عید نوروز، سیزدهبهدر، چهارشنبهسوری، شب چلّه، عید مهرگان، ... . 🔊 ایرانیان همیشه در طول تاریخ سعی کردهاند میان آداب و رسوم باستانییشان و دین اسلام هماهنگی ایجاد کنند. 🔊 همانطور که در ابتدای عید نوروز دعای اسلامی را میخوانند و یا یکی از اشیاء اصلی سفرهی هفتسین، قرآن است. 🔊
۲- آداب و رسوم اسلامی که پس از اسلام در ایران رواج یافته است. 🔊 اسلام برنامهی فکری و عملی برای زندگی است؛ بنابراین آداب و رسوم ویژهای دارد. 🔊 ایرانیان به این آداب و رسوم اسلامی نیز بسیار وفادار هستند. 🔊 مانند برگزاری عید قربان، عید غدیر، عید فطر، تولّد امامان معصوم -ع - و یا مراسم عزاداری «تاسوعا و عاشورای حسینی». 🔊
با نگاهی به زندگی مردم ایران به روشنی میبینیم که بخش عمدهای از زندگی این مردم بر پایهی آداب و رسوم دینی و ملّی است. 🔊 وفاداری به اين سنّتها نشانگر اهمیّت تاریخ و سنّت نزد ایشان است و آنها بر پایهی اين آداب و رسوم و هویّت ملّی – دینییشان به سوی آیندهای روشن حرکتمیکنند. 🔊